أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

477

قانون ( فارسى )

فاسد شده را وسيلهء نيشتر و بريدن علاج كنى و خون از آن بيرون آورى ؛ حتى مىتوانى حجامت را به كار گيرى . آنگاه ابر مردهء خشك را به كار گير كه خشكش كند و بعد از آن داروهاى خشكاننده را بر آن بگذار ! اگر قرحه را از چرك و خون و كثافت تهى ساختى يا اگر قرحه ساده بود و اين همه تدابير و اعمال را لازم نداشت ، دقت كن و ببين كه آيا چيزى از بدن به قرحه مىآيد ؟ يا چيزى نمىآيد و آنچه مىآمد بند آمده است . اگر ديدى كه چيزى از بدن به قرحه نمىريزد ، همان معالجهء معمول براى قرحه را به كار ببر ! و اگر ديدى كه چيزى از بدن به قرحه مىريزد ، آنگاه كوشش كن كه بدن را از آن چيز پاكسازى كنى . ممكن است براى پاكسازى خونگيرى يا اسهال يا قى دادن بيمار لازم باشد . اين بسته به تشخيص ماده‌ايست كه به قرحه مىريزد . در بعضى حالات قى كردن در معالجهء قرحه تأثيربخش است و بقراط بر اين گفته صحه گذاشته است . اگر در قرحه قطعه‌اى نازك از استخوان يا اجزائى از غشاها بود ، در بيرون آوردنش شتاب مكن ! دستوراتى را به كار ببر كه ما دربارهء استخوانها گفته‌ايم . در علاج قرحه نخست داروهايى استعمال كن كه قرحه را به چرك كردن وادارند . در مرحلهء دوم داروهايى را به كار ببر كه قرحه را از چرك پاك كنند . در مرحلهء سوم داروهاى رويانندهء گوشت و خوب كردن قرحه را به كار گير ! اگر ديدى قرحه از آلايش پاك و هموار است و ژرفارو نيست ، فقط داروهايى را در خوب كردنش استعمال كن كه گزشى نيستند . اگر قرحه چرك و كثافت دارد ، بايد داروهاى زدايندهء گزنده را استعمال كنى . در مرحلهء نخستين علاج قرحهء پرچرك و كثافت داروى بسيار گزنده استعمال كن كه در آن مرحله احساس درد نيست . بعد از آن به تدريج گزندگى دارو را سبك‌تر كن ! تا وقت گوشت روياندن سر مىرسد . در همهء اين مراحل و حالات تا ممكن است كارى كن كه احساس درد نباشد يا كم باشد ؛ بويژه اگر قرحه حرارت و التهاب داشته باشد ، بايد تا ممكن است از داروهاى دردآور پرهيز كنى . در علاج قرحه حتما بايد سببهاى بازدارندهء به هم آمدن و خوب شدن قرحه را از ميان بردارى . سببهايى را از ميان بردارى كه سابقا برشمرديم و گفتيم اينها قرحه را به بدجنسى سوق مىدهند . اگر قبلا اين نوع روىآورها را چاره‌سازى نكنى نمىتوانى چنان كه لازم است به‌طور كلى به علاج قرحه مشغول شوى و مىتوان گفت اصلا علاج فايده ندارد . بارها رخ داده كه قرحه در اندامى است و اندام سوء مزاج دارد ؛ وقتى سوء مزاج اندام اصلاح شده است قرحه خود به خود شفا يافته . گاهى رخ مىدهد كه قرحه از قرحه‌هاى سست است ، گوشت بد بر آن مىرويد ، و گوشت كذايى - كه ناپسند است - گرايش به سرخ‌رنگى داشته و حرارت هم دارد . بايد در علاج چنين حالتى داروهايى را به كار ببرى كه گوشت فراگيرنده و پيرامون گير قرحه را برچينند و سردى